Belirtileri genellikle gribal enfeksiyonla karıştırılan alerjik rinit kendini burun, göz, kulak ve boğaz kaşınması, burun tıkanması, hapşırma belirtileriyle gösterir. Belirtilerin tekrarlayıcı olması nedeniyle gribal enfeksiyondan ayrılır. Alerjenlerin burun mukozasında alerjik reaksiyonu sonucu oluşan alerjik nezlenin çocuklarda görülmesiyle ilgili bu yazımızda alerjik nezlenin belirtileri, nedenleri, tedavisi hakkında tüm bilgileri bulabilirsiniz.

Alerjik Rinit (Nezle) Nedir?

Alerjik nezle belirtileri genellikle gribal enfeksiyon belirtileri ile karışır. Alerjik nezle belirtilerinin tekrarlayıcı olması nedeniyle gribal enfeksiyondan ayrılır. Alerjik nezlede ilave bir hastalık yoksa ateş olmaz. Peş peşe hapşırmaların olması da gribal enfeksiyondan ayırmada önemlidir. Özellikle polenlere alerjisi olan kişilerde alerjik nezle belirtileri bahar aylarında artar. Türkiye’de alerjik nezle sıklığı %3 ile 36 arasında değişmektedir. Alerjik nezle belirtileri varsa mutlaka çocuk alerji uzmanı tarafından incelenmelidir. Neye alerjinin olduğu bulunulmalı ve gerekli durumlarda alerji aşıları yapılmalıdır.

Alerjik Rinit (Nezle) Türkiye’de Artış Gösteriyor

Alerjik nezle sıklığı dünyada olduğu gibi Türkiye’de de artmaktadır. Alerjik nezlenin dünya nüfusunun %20 ile %40’ını etkilediği görülmektedir. Ülkemizde bugüne kadar yapılan çalışmalarda alerjik nezlenin sıklığı çocuklarda %2.9 ile %39.9 arasında olduğu görülmektedir. Son 10 yılda da sıklık giderek artmaktadır. Alerjik nezlenin dünyada sıklığının artışı hakkında birçok neden öne sürülmektedir. Çocuklarda batı tipi beslenmenin daha sık olması, fazla kilo alınması, hava kirliliği, hijyen gibi bir çok faktör üzerinde durulmaktadır.

Alerjik Rinit (Nezlenin) Belirtileri

En önemli belirtileri sık tekrarlayan nezle, burun kaşıntısı, burun tıkanması ve art arda en az 4-5 defa hapşırmaktır. Diğer belirtilerine göz atacak olursak:

– Kulak kaşıntısı, yumuşak damak ve boğazda kaşıntı, tat ve koku bozukluğu, sık sık burun kanaması,
– Göz alerjisi varsa gözlerde sulanma ve kaşınma,
– Geniz akıntısına bağlı öksürük, geniz akıntısının yutulması sonucu kusma, karın ağrısı ve iştah azalması,
– Kulakta sıvı birikmesi nedeniyle işitme azalması,
– Alerjik nezle enfeksiyonlara eğilim yarattığı için sık sık sinüzit olabilir,
– Burun tıkanmasına bağlı ağız sürekli açık kalması nedeniyle sık  boğaz enfeksiyonu,
– Burunun sık sık yukarı doğru silinmesinden dolayı(alerjik selam) burun üstünde çizgilenme,
– Gözlerde  kızarma, göz kapaklarında şişme görülebilir
– Alerjik nezleli çocukların alt göz kapakları altında deri renginde koyulaşma da görülür. Bunun nedeni, bu bölgedeki damar içindeki kanın birikmesi sonucu deri rengini koyulaştıran hemosiderin denilen pigmentin birikmesidir,
– Özellikle egzamalı bir çocukta peş peşe hapşırma, nezle ve gözlerde sulanma sık sık oluyorsa alerjik nezle yönünden araştırılmalıdır.
Alerjik nezle belirtilerinin ortaya çıkmasından önce 2 veya daha fazla mevsim geçmesi gerekir. Bu nedenle genelde 2 yaşından büyük çocuklarda görülür. Ancak alerjik nezle belirtileri olan 2 yaş altındaki çocuklar da alerjik nezle yönünden incelenebilir.

Alerjik Rinit (Nezle) Neden Olur?

Genetik
En önemli neden genetiktir. Ailede alerjik nezle veya astım veya diğer alerjik hastalığın olması alerjik nezle gelişmesi için önemli bir risk faktörüdür.

Erkek çocuklarda alerjik nezle daha çok görülür.

Alerji testi pozitif olanlarda alerjik nezle gelişime olasılığı yüksektir.

Alerji testinde polen, ev tozu mite’ları gibi havada bulunan alerjenlere alerji saptanmışsa alerjik nezle gelişme olasılığı yüksektir. Ayrıca besin alerjisi saptanmışsa da alerjik nezle gelişmesi için bir risk oluşturur.

Nemli ve küflü ortamlar alerjik nezle gelişme riskini artırır.

– Bahar ve yaz aylarında doğan çocuklarda alerjik nezle gelişme riski daha yüksektir. Yeşil alanda yaşayanlarda veya hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgede yaşayanlarda da alerjik nezle gelişme riski yüksektir.

– Alerjenler alerjik nezle riskini artırır
Alerjenler alerjik nezle gelişmesinde çok önemlidir. En önemli tetikleyici faktör havada bulunan alerjenlerdir. Mevsimsel alerjik nezlede polenler önemli bir tetikleyiciyken yıl boyu alerjik nezle belirtileri olan çocuklarda ev tozu mite’ları, küfler, evcil hayvanlar ve hamam böcekleri önemli tetikleyicilerdir.

– Sigara dumanı alerjik nezle riskini artırır
Sigara dumanına maruz kalma hem alerjik hastalığın şiddetini artırmakta hem de alerji gelişmesine katkıda bulunmaktadır.

– Hava kirliliği alerjik nezle riskini artırıyor
Hava kirliliği alerjik nezle gelişmesinde önemli rol oynadığı düşünülmektedir.

ALERJİK NEZLE NASIL TEŞHİS EDİLİR?

Alerjik nezle belirtileri olan bir çocuğun muayene bulguları tamamen normal olabilir. Burun üstünde çizgilenme, göz altlarındaki cildin koyulaşmanın olup olmadığına bakılmalıdır. Çok dikkatli bir öykü alınmalıdır. Alerjik nezle düşünülen çocuğa ciltten alerji testi yapılır. Neye alerjisi olduğu anlaşılır. Ayrıca alerji testiyle aşı tedavisi gerekip gerekmediği değerlendirilir.

Alerji Nezlede Alerji Testi

Alerji testini kaç yaşında yaptırabiliriz?

Ciltten alerji testi, alerjik nezle için 1 yaşından itibaren yapılabilir. Alerji testi 1-2 aylıktan sonra yapılabilmesine rağmen alerjik nezleli çocuklarda 1 yaşından büyüklerde yapılması uygundur. Çünkü ev tozu mite’ları ve polenlere alerji gelişmesi için belirli bir süre geçmesi çocuğun bu alerjenlerle karşılaşması gerekir.

Alerji testini kime yaptırabiliriz?

Alerji testinin de bu konunun uzmanı olan çocuk alerji uzmanlarınca yapılması çok önemlidir. Çünkü bu testle teşhis konulmakta ve tedavi planlanmaktadır. Bu testler ile aşı yapılıp yapılmayacağına ve aşı yapılacaksa hangi alerjenlerle karışım hazırlanacağına karar verilmektedir. Bu nedenle bu konuda eğitim alan çocuk alerji uzmanlarınca yapılması gerekir. Aksi takdirde yanlış teşhisle 3-5 yıl gibi sürecek uzun soluklu tedavinin yanlış yapılmasıyla karşı karşıya kalabilirsiniz.

Test sonucu, kullanılan alerjenlerden de etkilenmektedir. Test uygulama tekniği, alerjenlerin kalitesi, test yapan hekimin çocuk alerji uzmanı olması gibi faktörlerle test sonucu değişebilmektedir.

Alerji testi kandan mı ciltten mi yapılmalıdır?
Kandan yapılan alerji testlerinin pahalı olması, geç çıkması ve cilt testine göre daha az sıklıkta pozitif olması nedeniyle ciltten alerji testi yapılması tavsiye edilir. Ayrıca kandan yapılan alerji testinde kullanılan cihazın kalitesi de test sonucunu etkileyebilir.

Kanda alerji düzeyi (IgE) teşhiste önemli mi?

Kandan bakılan IgE düzeyinin yüksek olması bize sadece alerji testinde alerji çıkma olasılığının yüksek olduğunu gösterir. Ancak IgE seviyesi yüksek olan çocuklarda alerji testinde alerji çıkmayabileceği gibi düşük seviyede olanlarda da alerji testinde alerji çıkabilir. Bu nedenle bu testin teşhiste yeri çok sınırlıdır.

Nazal provokasyon testleri
Sadece araştırma amaçlı kullanılan bir testtir. Teşhiste şüpheli durumlarda yapılmaktadır.

Nazal Smear
Burun akıntısının incelenmesidir. Burun akıntısı boyama teknikleri ile incelenir. Eozinofili sayısı %10 üstünde ise alerjik rinit (nezle) ihtimalini kuvvetlendirir.

Sonuç olarak alerjik nezle teşhisi deneyimli hekimler tarafından alınan ayrıntılı öykü ve gerekli testler (alerji testleri ve duruma göre diğer testler) ile teşhis konulur.

Alerjik Rinit (Nezle) Nasıl Tedavi Edilir?

Alerjik nezle tedavisi korunma (alerjik olunan alerjenlerden ve tetikleyicilerden korunma), ilaç tedavisi, immünoterapi(aşı tedavisi), cerrahi, eğitim, tamamlayıcı tedaviden oluşmaktadır. Bir de alternatif tedaviler vardır. Tedavide başarının sırrı alerji uzmanlarınca doğru tanı konup doğru tedavi yapılmasıdır. Öncelikle alerjik nezlenin ciddiyeti belirlenmeli ve hastalığın ciddiyetine göre tedavi düzenlenmelidir.

Alerjik Nezlede Korunma Tedavisi

Alerjik rinitte uygulanan korunma ile astımda korunma benzerdir. neye alerjisi varsa ona göre korunma uygulanmalıdır. Ev tozu mite alerjisi varsa mite’lara karşı korunma önlemleri almak gerekir. Polenlere alerji varsa polenlerden korunmak gerekir.

Alerjik Nezle İlaç Tedavisi

* Hastanın şikayetlerine göre ve ciddiyete göre düzenleme yapılmaktadır.
* Otrivine ve iliadin gibi ilaçlar en fazla 7 gün kullanılır. Bu süreden sonra etkisi kaybolur ve kullanmaya devam edilirse burun tıkanması daha fazla olmaya başlar.
* Antihitaminiklerin hapşırma, burun kaşınması ve nezleye daha çok faydası olup burun tıkanmasına faydası fazla olmaz. 1 saat içinde etki başlar.
* Uyku yapamayan 2. jenerasyon antihistaminiklerin belirgin bir yan etkisi yoktur.
* Nazal steroidler  ilaçlar doktor gözetiminde verilmelidir. Bu ilaçlar uzun süre kullanıldığında yan etkileri görülebilir.
* Nazal steroidler baş ağrısı, bulantı ve kusma, tat ve koku duyusu kaybı, baş dönmesi, anafilaksi, ürtiker, anjioödem ve bronkospasm gibi nadiren yan etkiler görülebilir. Ayrıca burunda yanma ve sızlama (%5-10), hapşırma, sinüs konjesyonu, göz sulanması, boğaz irritasyonu, ağızda kötü tat, kanlı akıntı (%5), nasal septum perferasyonu görülebilmektedir. Bu nedenle doktor kontrolünde tedavi yapılmalıdır.
* Mon ilaçlar 6 yaş altındaki bazı hastalarda uygulanabilmekle birlikte antihistaminiklere büyük üstünlüğü olmadığı için tavsiye edilmiyor.
* İntranazal antikolinerjikler aşırı burun akıntısı olanlarda kullanılır.

Alerjik Nezle ve Aşı tedavisi (İmmünoterapi)

Çocuklarda etkilidir. Ciddi alerjisi olan ve bu alerji yapan alerjenlerle karşılaşınca şikayeti olanlarda aşı tedavisi önerilir. Polenlere ve ev tozu akarlarına karşı yapılan aşı etkilidir.

Ağızdan damla şeklinde veya deri altına enjeksiyonla yapılır. Enjeksiyonla yapılan daha etkilidir. 5 yıl süreyle uygulanır. Kısa süreli ve uzun süreli uygulanan aşılar vardır. Hastalığı tamamen iyileştirdiği ve daha sonra astım gelişmesini engellediği için öneriyoruz.

Alerjen verildiği için sadece alerji uzmanlarınca uygulanmalıdır. Alerjen verildiği için 30 dakika içinde ciddi alerjik şoka neden olabilir. Bu nedenle aşı yapıldıktan sonra 30 dakika gözlemde tutulur. Bunun dışında aşı yapılan bölgede şişlik olabilir. Şişlik olursa buz konulmalıdır.
Etkisi 1 yılda ortaya çıkar. 1 yıl içinde faydası olmamışsa iptal edilir.

Alerjik Nezlede Diğer Tedaviler

Cerrahi Tedavi
Fonksiyonları etkileyen septumun anatomik değişiklikleri, kronik sinüzit, tedaviye dirençli iki taraflı nasal poliposis ve ilaçlara dirençli inferior türbinat hipertrofisi gibi durumlarda ameliyat gerekebilir.

Alternatif ve Tamamlayıcı Tedaviler

Tamamlayıcı ve alternatif tedavi etkinliği şimdiye kadarki delillerle tam olarak desteklenmediği için rutin kullanıma girmemiştir. Kontrollü yeni çalışmalara ihtiyaç vardır. Yan etkileri olabilir. Diğer ilaçlarla etkileşebilir

Tamamlayıcı Tedaviler
Bariyer tedavisi için buruna alerjenin girmesi engellenir. Bunun için nazal filtre, polen bloke eden kremler, selüloz toz, yüz maskesi ve gözlük, serum fizyolojikle burun ve sinüs yıkanması yapılabilir.
Probiyotikler: Alerjik hastalık semptomlarına etkisi olabilir. Yeni çalışmalara ihtiyaç vardır.
Alternatif tedaviler

Akapunktur: Akapunktur etkinliğini için yeterli delil olmamasından dolayı ve olası komplikasyonlarından dolayı önerilmiyor.
Homeopati: Benzer benzeri tedavi eder homeopatinin temel yasasıdır. Kaliteli çalışmalarda; faydalı bulan ve faydasız bulan çalışmalar var. Yeni çalışmalara ihtiyaç vardır.
Şifalı bitkiler: Ciddi yan etkiler ve ilaç etkileşimleri olabileceği için ve rinit semptomlarına etkisi yetersiz olduğu için önerilmiyor.
Rinofototerapi: Burun içine bir cihaz yardımıyla ışık verilerek yapılmaktadır. Faydalı bulunan çalışmalarla birlikte rutin kullanıma girmemiştir.

Eğitim

Hastalara hastalığın yıl boyu veya tekrarlayıcı özellikleri, alerjen tetiklenmesinden kaçınması gerektiği, solunum yolları irritanları ve sigara içilmemesi gerektiği öğretilmelidir. Burun spreyin doğru bir şekilde kullanması öğretilmelidir.

Alerjik Rinit Nezle İle İlgili Hala Sorunlarınız Var Mı?

1- Alerjik nezle neden önemlidir?
Alerjik nezle genelde basite alınır ve doktora gidilmesine gerek olmadığı düşünülür. Ancak alerjik nezle önemlidir. Çünkü alerjik nezle, bireyin iş ve okul performansını, öğrenme kabiliyetini etkiler.

Burun tıkanmasına bağlı ağız sürekli açık kalması nedeniyle sık  boğaz enfeksiyonu gelişebilir. Geniz akıntısı geniz eti büyümesi yaparak horlamaya neden olabilir. Gerek geniz eti büyümesinde burun tıkanması nedeniyle uyku kalitesi bozulur. Genel bir yorgunluk ve bitkinlik hali vardır. Bunun sonucunda da iyi uyku alamayan çocuk okulda da başarısız olur. Ağzı açık kalan çocukta diş çürümesi de kolay gelişir.

İş ve okula gitmemenin en büyük sebeplerindendir. Alerjik nezle ile astım, nazal polip, sinüzit, otitis media, alt solunum yolları enfeksiyonları ve diş çürümeleri arasında ilişki vardır.

Özellikle çocuklarda alerjik nezle ve astımın birlikte görülme riski yüksek olduğu için astım belirtileri yönünden de dikkatli bir şekilde incelenmelidir. Astımlı çocukların %75’inde alerjik nezle de vardır. Alerjik nezleli çocuklarda ise %20-40 oranında astım vardır.

Alerjik nezle teşhisi konan ve astımı olmayan çocukların %20’sinde ilerde astım gelişme riski vardır. Bu nedenle astım gelişmesinin de önlenmesi bakımından alerjik nezlenin tedavi edilmesi önemlidir.

2- Alerjik rinit (Alerjik nezle) tedavisinde son gelişmeler nelerdir?

Dekonjestanlar, nazal steroidler, antihistaminikler, mast hücre stalizörleri, lökotrien modifiye edici ilaçlar, antikolinerjikler, anti IgE ve antisitokin tedavileri uygulanabilmektedir. Hastanın şikayetlerine göre ve ciddiyete göre düzenleme yapılmaktadır..

3- Burun tıkanması için kullanılan dekonjestanların zararı var mı?
Otrivine ve iliadin gibi ilaçlar en fazla 7 gün kullanılır. Bu süreden sonra etkisi kaybolur ve kullanmaya devam edilirse burun tıkanması daha fazla olmaya başlar.

4- Kortizonlu burun spreyleri güvenli midir?
Bu tür ilaçlar kortizon içermesinden dolayı doktor gözetiminde verilmelidir. Bu ilaçlar uzun süre kullanıldığında yan etkileri görülebilir.

5- Kortizonlu burun spreylerinin yan etkileri nelerdir?
Baş ağrısı, bulantı ve kusma, tat ve koku duyusu kaybı, baş dönmesi, anafilaksi, ürtiker, anjioödem ve bronkospasm gibi nadiren yan etkiler görülebilir. Ayrıca burunda yanma ve sızlama (%5-10), hapşırma, sinüs konjesyonu, göz sulanması, boğaz irritasyonu, ağızda kötü tat, kanlı akıntı (%5), nasal septum perferasyonu görülebilmektedir. Bu nedenle doktor kontrolünde tedavi yapılmalıdır.

6- Lokal alerjik nezle nedir?
Alerjik nezle belirtileri olmasına rağmen alerji deri testleri veya kanda alerji testleri negatif olduğu durumda akla gelmelidir. Sadece burunda alerjiye eğilim olması durumuna “entopi” denir. Kesin teşhis buruna uygulanan provokasyon testleri ile yapılmaktadır.
Lokal alerjik rinit teşhisinin konulması birçok alerjik nezleye benzeyen hastalıkların dışlanması ile konulmaktadır. Bu nedenee de teşhisin bu konuda eğitim almış ve deneyimli çocuk alerji uzmanlarınca konulması önemlidir.

Alerjik nezle ve Çocuk Alerji uzmanı

Alerjik rinit (alerjik nezle) belirtileri olan çocukların alerjik hastalıklar konusunda uzmanlar tarafından teşhis edilip tedavi edilmesi çok önemlidir. Çocuk alerji uzmanları (diğer adı çocuk immünoloji ve alerji hastalıkları uzmanları) çocuklardaki astım, alerjik nezle ve alerjik hastalıklar konusunda eğitim almış diploması olan uzmanlardır. Alerjik nezlesi olan bir çocukta aynı zamanda astım, egzama olabilir, veya ilerde astım nezle gelişebilir. Astım gelişme riski açısından takip edilmesi gerekir. Alerjik nezle tedavisinde sadece çocuk alerji uzmanları tarafından yapılabilen alerji aşısı gerekebilir. Çocuklarda astım ve alerjik nezle konusunda uzman olan hekimler çocuk alerji uzmanlarıdır. Bu nedenle alerjik nezlesi olan bir çocuğun çocuk alerji uzmanı tarafından değerlendirilmesinde fayda vardır.