Alerji

Alerji, bağışıklık sisteminden vücuda giren veya temas eden maddelere karşı aşırı duyarlı tepkidir.

Çevremizde bulunan ve vücudumuzda alerjik yanıt oluşturan maddelere “alerjen” denir. Başlıca alerjenler ev tozu miteları, polenler, küfler, evcil hayvanların tüyleridir. Alerji ise vücudumuzun bağışıklık sisteminin alerjenlere karşı, aşırı şekilde ve anormal bir yanıt, tepki vermesi olarak tanımlanabilir. Alerjenlere aşırı tepki bazen sık öksürük, nefes sıkışması belirtileri ile seyreden astım, bazen de sık hapşırma, burun kaşınması ile seyreden alerjik nezle, ciltte kaşıntı ile seyreden egzama ve ürtiker gibi alerji hastalıkları şeklinde olabilmektedir. Nadiren de bu aşırı tepki tansiyon düşmesi, vücutta ciddi kaşınmalarla birlikte olan ve şokla sonuçlanan alerjik şok denilen anafilaksi şeklinde olabilmektedir. Alerjinin ortaya çıkması için genetik zeminde alerjiye eğilim ve çevresel faktörlere bağlı olarak alerjenlerle karşılaşma sonucu vücudun verdiği aşırı tepki sonucu ortaya çıkar.

 

Alerji Nedenleri Nelerdir?

Genetik ve çevresel faktörlerdir. En önemli neden genetiktir. Ailesinde herhangi bir alerjik hastalık olan çocuklarda alerjik hastalık gelişme riski yüksektir. Alerji hastalığının tipi değişebilir. Ailesinde astım olabilir ama çocukta egzama ortaya çıkabilir veya tam tersi olabilir. Anne veya babada herhangi bir alerjik hastalık varsa çocukta alerjik hastalık görülme olasılığı %30’dur. Hem anne hem babada alerjik bir hastalık varsa çocukta alerjik hastalık gelişme ihtimali %50’dir ve bu oran %80’e kadar çıkabilir. Ancak alerjik hastalıkların gelişme nedenini sadece genetik ile açıklamak mümkün değildir. Ailesinde alerjik hastalık olmayanlarda alerjik hastalık görülebildiği gibi ailesinde alerjik hastalık olanlarda da alerjik hastalık gelişmeyebilir. Bunun tek açıklaması alerjinin gelişmesinin sadece genetiğe bağlı olmadığı birçok çevresel nedene de bağlı olmasındandır. Çevresel faktörler çevremizde bulunan ve alerji gelişmesine neden olabilen faktörlerdir. Çevrede bulunan çeşitli alerjenler alerjinin gelişmesine neden olabilmektedir. Ev tozlarında bulunan akarlar veya diğer adıyla mite’lar, polenler, kedi, köpek gibi evcil hayvan alerjenleri, küfler, hamam böcekleri gibi birçok alerjenlere maruz kalmak astım, alerjik nezle gibi alerjik hastalıklara neden olur. Gıda alerjilerine neden olan en sık nedenler ise inek sütü, yumurta, buğday, soya, ağaç fıstıkları (fındık, fıstık, badem ceviz gibi), balık ve kabuklu deniz hayvanlarıdır. Bu alerjenlerin kimde alerji oluşturacağı kimde oluşturmayacağı genetik ve çevresel faktörlere bağlıdır.

Diğer Faktörler

Alerjinin gelişmesinde hijyene çok önem vermek de etkilidir. Çünkü mikroplarla karşılaşmak vücudun bağışıklık sistemini kuvvetlendirerek alerjik hastalıkların gelişmesini engellemektedir. Çok sık ve gereksiz antibiyotik kullanmak da alerjik hastalıkların gelişmesine katkıda bulunur. Fazla kilo almak, aşırı stres, sigara dumanına maruz kalmak, hava kirliliği, fast food beslenme, sebze meyveden fakir beslenme alerjik hastalıkların ortaya çıkmasına katkıda bulunan diğer nedenlerdir.

Alerji Belirtileri Nelerdir?

Alerjik hastalığın tipine göre değişmektedir. Alerji belirtileri hafif olabildiği gibi ciddi de olabilir. Birçok çocukta alerji hafif seyirliyken alerji nedeniyle hayati tehlikeye neden olabilen alerjik şok olarak bilinen çok ciddi belirti ile de karşı karşıya kalınabilir.

Alerjik nezlenin başlıca belirtileri;

-Burun tıkanması,
-Burun kaşınması,
-Nezle,
-Gözlerde kaşınma ve sulanma…

Egzama (Atopik dermatit) başlıca belirtileri;

-Ciltte kaşıntı,
-Ciltte kızarıklık,
-Ciltte kuruluk,
-Belirtilerin yüz ve eklem yerlerinde görülmesi…

Besin alerjisinin başlıca belirtileri;

-Ağız etrafında kızarıklık,
-Dil, dudak, yüz veya boğazda şişlik,
-Ciltte kaşıntılı kızarıklık,
-Alerjik şok…

Böcek alerjisinin başlıca belirtileri;

-Böcek ısırması bölgesinde büyük şişlik, kızarıklık,
-Kaşıntı,
-Öksürük, nefes sıkışması, akciğerde hırıltı,
-Alerjik şok…

İlaç alerjisinin başlıca belirtileri;

-Kaşıntı,
-Kızarıklık,
-Yüzde şişme,
-Akciğerde hırıltı,
-Alerjik şok…

Alerjik Şok Belirtileri;

Alerjinin bazı tiplerinde, özellikle besin alerjilerinde ve böcek alerjilerinde alerjik şok denilen ciddi alerjik reaksiyon gelişme riski vardır. Alerjik şok gelişince acil tedavi gerekmektedir. Alerjik şokun belirtileri şunlardır:

-Şuur kaybı,
-Baş dönmesi,
-Ciddi nefes sıkışması,
-Hızlı ve zayıf nabız,
-Ciltte kızarıklık,
-Bulantı ve kusma,
-Nefes almada zorluk.

 

Alerjiye Bağlı Hastalıklar

Alerjiye bağlı hastalıklar, özellikle son yıllarda gelişmiş ülkelerde çok büyük bir artış göstermektedir. Günümüzde alerjik rahatsızlıklara neden olan genetik sebeplerin dışında yanlış beslenme alışkanlıkları, artan şehir yaşamı, kirli hava, temizlik şartları ve benzeri çevresel faktörler geliyor. Çocuk alerjisi başlıca konuları olan alerjik hastalıkların sıklığı tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de hızla artmaktadır. Bunun birçok nedeni vardır. Değişen çevresel faktörler bu değişimde en önemli rolü oynamaktadır.

Alerji Hastalıkların Tedavisi

Alerjik hastalıkların tedavisi kısa süreli olmayıp yıllarca sürebildiği için teşhisin doğru konulması çok önemlidir. Yanlış teşhis konulması gereksiz yere uzun süre tedavi almayla sonuçlanabilir. Tedavide altın kural kesin teşhis konulup en az tedavi ile çocuğa zarar vermeden tedavi etmektir. Bunun için de yeterli eğitim sahibi olmak ve bu konuda uzmanlık belgesinin olması gerekir. Uzmanlık belgesinin olduğunun en güvenli kanıtı, hekimin kaşesinde “Çocuk Alerji Uzmanı” unvanının bulunmasıdır. Çünkü sıklıkla, alerji uzmanı gibi düşünülmesi için, çocuk alerji bölümü, alerji bölümü, alerji merkezi, alerji derneği kurucusu, başkanı gibi kelimeler kullanılmaktadır.
Doğumdan 18 yaşına kadar bu alerjik hastalıklardan Çocuk Alerji Uzmanları (diğer adıyla Çocuk Alerji ve İmmünoloji Uzmanı) sorumlu olmaktadır. Bu uzmanlık alanı, çocuklarda görülen alerjik hastalıklar hakkında en ayrıntılı şekilde teşhis ve tedavi hakkında eğitim almaktadırlar.